Kutu Profil Seçiminde Et Kalınlığı ve Ebat: Hangi Projede Hangi Kesit?
Kutu profil ölçüsü nasıl okunur, et kalınlığı neyi değiştirir, yaygın kesitlerin metre ağırlıkları ve korkuluktan çelik konstrüksiyona kesit seçimi.
Kutu profil, imalatın en esnek ürünlerinden biridir: korkuluktan sera iskeletine, raf sisteminden çelik konstrüksiyona kadar her yerde karşımıza çıkar. Bu esneklik bir sorun da doğurur; seçenek çok olduğu için yanlış kesit seçmek kolaydır. Karar aslında iki sayıya dayanır: dış ölçü ve et kalınlığı.
Ölçü nasıl okunur?
Kutu profil ölçüsü a × b × t biçiminde yazılır: ilk iki değer dış kenar ölçüleri, üçüncü değer et kalınlığıdır. Örneğin 40 × 40 × 2, dış ölçüsü 40 mm olan kare profilin 2 mm et kalınlığına sahip olduğunu gösterir. Dikdörtgen kesitlerde ilk sayı genellikle yüksekliktir: 100 × 50 × 3.
Yapısal kullanım için ürünler EN 10219 (soğuk şekillendirilmiş içi boş profiller) kapsamındadır; hassas ölçü ve yüzey gereken mekanik uygulamalarda ise EN 10305-5 kalitesi istenir. Malzeme kalitesi çoğunlukla S235JRH veya S355J2H olarak belirtilir.
Et kalınlığı neyi değiştirir?
- Rijitlik ve taşıma: Eğilme dayanımı dış ölçüye çok daha duyarlıdır. Aynı ağırlıkta 60 × 60 × 2 profil, 40 × 40 × 3 profilden belirgin biçimde daha rijittir. Yani "kalınlaştırmak" yerine "büyütmek" çoğu zaman daha verimlidir.
- Kaynak: 1,5 mm altındaki etlerde yanma ve delinme riski artar; TIG veya darbeli MIG tercih edilir. 2 mm ve üzeri etler standart MIG/MAG ile rahat kaynaklanır.
- Yüzey işlemi: Sıcak daldırma galvanize gidecek profillerde 2 mm altı etlerde çarpılma riski vardır; galvanizci genellikle minimum et kalınlığı şartı koyar.
- Maliyet: Fiyat kilo üzerinden oluştuğu için et kalınlığı doğrudan maliyettir. Gereğinden 1 mm kalın seçim, projede %30'a varan tonaj artışı demektir.
Yaygın kesitler ve metre ağırlıkları
| Kesit (mm) | Yaklaşık kg/m | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| 20 × 20 × 1,5 | 0,87 | Mobilya, hafif kafes, reklam panosu |
| 30 × 30 × 2,0 | 1,76 | Korkuluk dikmesi, sera iskeleti |
| 40 × 40 × 2,0 | 2,39 | Çit direği, hafif raf, tezgâh ayağı |
| 40 × 40 × 3,0 | 3,49 | Yük alan çerçeve, kapı kasası |
| 50 × 50 × 3,0 | 4,43 | Platform iskeleti, makine şasisi |
| 60 × 60 × 3,0 | 5,37 | Hafif çelik konstrüksiyon, asma tavan taşıyıcı |
| 80 × 80 × 4,0 | 9,55 | Kolon ve kiriş, saçak taşıyıcı |
| 100 × 100 × 4,0 | 12,06 | Çelik konstrüksiyon kolonu |
| 100 × 50 × 3,0 | 6,78 | Tek yönlü yük alan kiriş |
| 120 × 120 × 5,0 | 18,06 | Ağır kolon, vinç ayağı |
Tablodaki değerler köşe yarıçapı ihmal edilerek hesaplanmış teorik ağırlıklardır; üretici tablolarında %1–3 daha düşük değerler görebilirsiniz.
Hangi projede hangi kesit?
- Balkon ve merdiven korkuluğu: Dikmelerde 40 × 40 × 2, yatay elemanlarda 30 × 30 × 2 çoğu uygulamada yeterlidir.
- Sera ve tarımsal yapı: 40 × 40 × 2 veya 50 × 50 × 2; dış ortam nedeniyle galvanizli profil tercih edilmelidir.
- Raf ve depolama: Yük taşıyan dikmelerde 60 × 60 × 3 ve üzeri; bağlantı noktalarında kalınlık artırılır.
- Makine şasisi: Titreşim varsa kesiti büyütmek, et kalınlığını artırmaktan daha etkilidir: 60 × 60 × 3 veya 80 × 80 × 3.
- Çelik konstrüksiyon: Kolonlarda 100 × 100 × 4 ve üzeri; kesit ve kalite mutlaka statik hesapla belirlenir.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- Kesit ve et kalınlığı: a × b × t olarak net yazın.
- Kalite: S235JRH veya S355J2H; standart EN 10219 mu, EN 10305-5 mi?
- Yüzey: siyah mı, galvanizli mi; galvaniz sonrası mı boyanacak?
- Boy: standart 6 m mi, proje boyu mu?
- Tonaj: adet × boy × kg/m ile toplam ağırlığı doğrulayın.
Kaynak ağzı ve köşe yarıçapı
Kutu profilin köşelerinde soğuk şekillendirmeden kaynaklanan bir yarıçap bulunur; bu yarıçap tipik olarak et kalınlığının 1,5–2,5 katı kadardır. İki profili köşeden birleştirirken bu yarıçap tam temas eden bir ağız oluşmasını engeller ve dolgu kaynağı gerektirir. Hassas montajlarda köşe yarıçapını sipariş sırasında sormak, kalıp ve gabari tasarımını kolaylaştırır.
Soğuk şekillendirilmiş köşeler aynı zamanda malzemenin en çok pekleşmiş bölgesidir. Bu bölgede delme ve yeniden bükme yapmaktan kaçının; bağlantı deliklerini düz yüzeye açın, kaynak dikişini köşeye değil düz kenara yerleştirin.
Kutu profil ve sanayi borusu sayfalarımızda ölçü aralıklarımızı görebilir, kesitinizi ve adedinizi girerek toplam tonajı ağırlık hesaplama aracımızda anında hesaplayabilirsiniz.