Nervürlü İnşaat Demiri Çapları ve Metretül Ağırlıkları
Ø8’den Ø32’ye metretül ağırlık tablosu, 0,006165 × d² formülünün mantığı, 12 m boy karşılıkları ve şantiyede pratik tonaj kontrolü.
Şantiye planlamasının en kritik kalemlerinden biri demir tonajıdır. Hesap eksikse saha durur, fazlaysa sermaye stokta bekler. Neyse ki nervürlü inşaat demirinin ağırlığı, tek bir formül ve küçük bir tabloyla güvenle hesaplanabilir.
Metretül ağırlık nasıl hesaplanır?
Nervürlü demirin metre ağırlığı çapın karesiyle orantılıdır. Dairesel kesit alanı (π × d² / 4) ile çeliğin 7850 kg/m³ yoğunluğu birleştirildiğinde şu pratik katsayı çıkar:
kg/m = 0,006165 × d² (d: nominal çap, mm)
Örneğin Ø16 için: 0,006165 × 256 = 1,578 kg/m. Formül nominal çap üzerinden çalışır; nervürlerin hacmi hesaba katılmaz çünkü standart, ağırlığı nominal çapa göre tanımlar.
Standart çap ve ağırlık tablosu (TS 708)
| Çap | kg/m | 12 m boy ağırlığı | 1 tondaki boy sayısı |
|---|---|---|---|
| Ø8 | 0,395 | 4,74 kg | 211 |
| Ø10 | 0,617 | 7,40 kg | 135 |
| Ø12 | 0,888 | 10,66 kg | 94 |
| Ø14 | 1,208 | 14,50 kg | 69 |
| Ø16 | 1,578 | 18,94 kg | 53 |
| Ø18 | 1,998 | 23,98 kg | 42 |
| Ø20 | 2,466 | 29,59 kg | 34 |
| Ø22 | 2,984 | 35,81 kg | 28 |
| Ø25 | 3,853 | 46,24 kg | 22 |
| Ø28 | 4,834 | 58,01 kg | 17 |
| Ø32 | 6,313 | 75,76 kg | 13 |
Çubuk mu, kangal mı?
Ø8–Ø12 aralığı hem düz çubuk hem kangal olarak temin edilebilir. Kangal, doğrultma-kesme makinesi olan atölyelerde fire oranını belirgin şekilde düşürür; etriye üretiminde neredeyse standart hâle gelmiştir. Ø14 ve üzeri ise genellikle 12 m standart boy çubuk olarak sevk edilir. Projeye özel boy kesimi mümkündür ancak fire ve kesim maliyetini birlikte değerlendirmek gerekir.
Şantiyede pratik tonaj kontrolü
Sevkiyatla gelen demirin tonajını hızla doğrulamak için basit bir yol vardır: boy sayısını sayın ve tablodaki "12 m boy ağırlığı" değeriyle çarpın.
- 200 boy Ø16 = 200 × 18,94 = 3.788 kg ≈ 3,79 ton
- 150 boy Ø20 = 150 × 29,59 = 4.439 kg ≈ 4,44 ton
Teorik değerle kantar tartımı arasında ±%2 civarında fark normaldir; bu, üretim toleranslarından kaynaklanır. Daha büyük sapmalarda çap ölçümü ve boy sayımı tekrar kontrol edilmelidir.
Metraj çıkarırken atlanan üç kalem
- Bindirme boyları: Donatı eklerinde bindirme, toplam metrajı genellikle %5–8 artırır.
- Etriye ve çiroz: Küçük çaplarda adet çok olduğu için kolayca gözden kaçar; kanca payları da eklenmelidir.
- Kesim firesi: Standart boydan üretilen kısa parçalarda fire oranı, kesim planına göre %2–5 arasında değişir.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- Çap dağılımı ve her çaptan gereken tonaj
- Kalite sınıfı: B420C veya B500C (proje statik raporuna göre)
- Form: çubuk mu, kangal mı; boy kesimi gerekiyor mu?
- Sevkiyat planı: kaç partide, hangi sırayla sahaya gelecek?
Teorik ağırlık ile gerçek ağırlık neden farklıdır?
Standart, kütle toleransını çap aralığına göre tanımlar: küçük çaplarda izin verilen sapma daha geniş, büyük çaplarda daha dardır. Üretimde nervür yüksekliği, hadde aşınması ve soğuma koşulları bu sapmayı oluşturur. Tartımda çıkan farkın yönü de önemlidir; sürekli eksi yönde sapan bir parti, metraj hesabınızı sistematik olarak bozar ve şantiyede eksik donatıya yol açar.
Bu nedenle kabulde yalnız toplam kantar değerine bakmak yeterli değildir. Rastgele seçilen bir metrelik numuneyi tartıp tablodaki kg/m değeriyle karşılaştırmak, iki dakikalık bir kontrolle partinin tutarlılığını gösterir. Fark belirginse döküm numarası üzerinden sertifikayı ve çap ölçümünü birlikte kontrol edin.
Depolama, pas ve etiket takibi
Nervürlü demirde yüzeyde oluşan ince toz pas aderansı olumsuz etkilemez; pürüzlü yüzey betonla kenetlenmeyi bir miktar iyileştirir bile. Asıl sorun pul pul dökülen kabuk pastır: bu tabaka beton ile çelik arasında zayıf bir ara yüzey bırakır ve tel fırçayla temizlenmelidir.
Demiri çamurla temas etmeyecek şekilde takozlar üzerinde, çap ve sınıfa göre ayrı istiflerde saklayın. Demet etiketlerinin sahada kaybolmaması, sertifika eşleştirmesi ve olası bir denetimde izlenebilirlik için kritiktir.
Bükme payları ve kanca uzunlukları
Metrajda çoğu zaman gözden kaçan kalem, bükme sonrası uzunluk düzeltmesidir. Bir çubuk büküldüğünde nötr eksen boyunca ölçülen gerçek uzunluk, dış ölçülerin toplamından kısadır. Küçük çaplarda bu fark ihmal edilebilir; Ø20 ve üzeri çaplarda, çok sayıda bükümü olan elemanlarda ise anlamlı bir tasarrufa dönüşür.
Etriye kancalarında ise tersi geçerlidir: standartların öngördüğü kanca boyu ve minimum büküm çapı, teorik çevre ölçüsüne ek uzunluk getirir. Demir bükme listesini hazırlarken bu iki etkiyi birlikte hesaba katmak, sahada "eksik çıkan" demir sürprizini büyük ölçüde önler.
Nervürlü inşaat demiri ve filmaşin kangal ürünlerimizin ölçü tablolarını inceleyebilir, farklı çap kombinasyonlarında tonaj hesabınızı ağırlık hesaplayıcımızla saniyeler içinde çıkarabilirsiniz.